Koliber

Z Oktoda
Wersja z dnia 04:13, 19 kwi 2022 autorstwa Oktoda (dyskusja | edycje) (→‎Geneza)
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Odbiornik radiowy Koliber

Koliber to pierwszy masowo produkowany polski odbiornik radiowy zbudowany na tranzystorach. Wytwarzała go bydgoska Eltra, pracuje w układzie superheterodyny. Zyskał status kultowego, a jego nazwa stała się wręcz synonimem małego radia tranzystorowego.

Geneza

Koliber jest bezpośrednim następcą Eltry MOT-59 - w oparciu o doświadczenia zdobyte przy jej wdrożeniu podjęto produkcję masową. Najpoważniejszą różnicą konstrukcyjną było zastosowanie wyjściowego wzmacniacza przeciwsobnego z jednym transformatorem (odwracającym fazę) w miejsce stopnia w klasie A na jednym tranzystorze z przesuwanym punktem pracy w Eltrze.

W momencie wprowadzenia do produkcji był konstrukcją na tyle nowoczesną, że niezbędne tranzystory musiały pochodzić z importu. Gdy krajowy przemysł półprzewodnikowy wyprodukował stopowe tranzystory w.cz. TG10 i TG20 okazało się, że nowego Kolibra 2 zbudowano już na lepszych tranzystorach dyfuzyjnych - znowu importowanych (TG10 i TG20 szybko wycofano z produkcji).

"Kolibropodobne" (Sylwia, Minor, Kama, Dominika) odbiorniki produkowano bardzo długo, aż do początku lat 70 - gdy powszechny stawał się zakres UKF, którego im brakowało.

Historia i wersje

  • Na stronie WWW oldradio.pl zaprezentowano [1] z płytką drukowaną MOT 59-1 pochodzącą z Eltry - może to być egzemplarz z serii "przejściowej", demonstracyjny. Zdjęcia zachowanych egzemplarzy pokazują, że takie odbiorniki były dosyć powszechne.
Najczęściej spotykana obudowa Kolibra w kolorze kości słoniowej.
  • Koliber MOT-601 – został zaprezentowany w lutym 1961 r. na I Krajowej Wystawie Podzespołów Radiowych w Warszawie. Wzmianka w miesięczniku Radioamator i Krótkofalowiec z kwietnia 1961.
    • Wszystkie tranzystory były importowane firmy Philips (OC44, 2*OC45, OC71, 2*OC72).
    • Zakresy: fale średnie (520..1605 kHz), jedna stacja na falach długich (Warszawa I 227 kHz).
    • Zasilanie: 6V - 4 ogniwa 1,5V typu R6 (obecnie AA) lub 5 akumulatorów Cd-Ni.
    • Moc wyjściowa ok. 80mW.
    • Elementy regulacyjne: pokrętło wyłącznika oraz regulacji siły głosu, przełącznik zakresów fal, pokrętło strojenia.
Koliber 2
Wnętrze odbiornika Koliber 2
Inna wersja obudowy Kolibra 2. Jak na wczesne lata 60 XXw. sprawia wrażenie bardzo nowoczesnej.
  • Koliber 2 MOT-611 – różnił się od poprzednika pełnym zakresem fal długich i zastosowaniem polskich tranzystorów we wzmacniaczu małej częstotliwości. W mieszaczu i wzmacniaczu pośredniej częstotliwości zastosowano nowocześniejsze tranzystory stopowo-dyfuzyjne.
    • Tranzystory mieszacza i p.cz. zwykle importowane (OC170 i 2*OC169 lub 3*SFT319), m.cz. krajowe: TG5, 2*TG50. Niekiedy stosowano też importowane tranzystory innych typów.
    • Zakresy fal: średnie (520..1605 kHz), długie (150..270 kHz lub 160..290 kHz).
Koliber 3.
  • Koliber 3 MOT-633 – różnił się od Kolibra 2 zastosowaniem polskich tranzystorów we wszystkich stopniach odbiornika i zastosowaniem kaskody na dwóch tranzystorach w pierwszym stopniu wzmacniacza pośredniej częstotliwości. Odbiornik został wyposażony w gniazdo słuchawek i gniazdo do przystawki zegarowej, umożliwiające wyłączenie odbiornika.
    • Tranzystory: TG40, 2*TG39, TG37, TG5, 2*TG50.
    • Zakresy: fale średnie (520..1605 kHz), fale długie (170..280 kHz).
  • Około roku 1967 Kolibry zaczęto zastępować odbiornikiem Sylwia, będącym uproszczoną (bez stopnia kaskodowego) wersją Kolibra 3, budowaną na tej samej płytce drukowanej.

Zasilanie akumulatorowe

Do Kolibrów można było kupić zasobnik z pięcioma akumulatorami Cd-Ni typu KN-02. Produkowano do nich ładowarkę zwaną wówczas "adapterem". Poprzez specjalne gniazdko można było ładować akumulatory znajdujące się w odbiorniku, który mógł przy tym pozostawać włączony.

Schematy, płytki drukowane i instrukcje

Koliber 3 - Instrukcja obsługi.

Ciekawostki

Linki zewnętrzne

Kolibry na oldradio.pl

Bibliografia

  • W. Trusz, J. Trusz, Odbiorniki radiowe, telewizyjne i magnetofony – Opisy i dane techniczne, WKiŁ, 1969.